Beyaz gelinliği çoğu zaman çok eski, evrensel bir gelenek sanırız. Oysa bu âdet düşündüğümüzden çok daha yenidir ve büyük ölçüde tek bir düğünün etkisiyle yayılmıştır.
Beyaz gelinlik yaygınlaşmadan önce gelinler çoğunlukla en iyi, en gösterişli elbiselerini giyerlerdi ve bunlar her renkte olabilirdi. Kırmızı, mavi, koyu tonlar hatta desenli kumaşlar sıradandı. Önemli olan rengin değil, kumaşın değerinin ailenin durumunu yansıtmasıydı.
Pratik nedenler de vardı. Beyaz bir elbise kolay kirlenirdi ve bir daha giyilemeyecek kadar nazik bir seçimdi. Çoğu insan için düğün elbisesi, sonradan tekrar tekrar giyilebilecek dayanıklı ve koyu renkli bir giysi olmak zorundaydı.
Bugünkü beyaz gelinlik modasının dönüm noktası, on dokuzuncu yüzyılın ortasında İngiltere Kraliçesi Victoria'nın düğünüdür. Victoria, o dönemin alışılmış gösterişli renkleri yerine beyaz bir elbise giymeyi seçti. Kraliyet düğünü geniş biçimde resmedilip anlatılınca, bu tercih büyük yankı uyandırdı.
Kraliçenin seçtiği bir şeyi taklit etmek, statü ve zarafet işaretiydi. Varlıklı aileler bu modayı benimsedi, zamanla beyaz gelinlik yaygınlaştı ve giderek düğünün doğal, hatta zorunlu bir parçası hâline geldi. Bir kişisel tercih, bir asra yayılan bir geleneğe dönüştü.
İlginç olan, beyazın saflığı simgelediği fikrinin bu modayı büyük ölçüde izlemesidir. Yani önce beyaz elbise moda oldu, saflık ve masumiyet anlamı ise bu tercihi açıklamak ve yüceltmek için güçlendi. Sembol, âdeti yaratmadı, âdet sembolü besledi.
Bu, geleneklerin nasıl oluştuğu konusunda güzel bir örnektir. Bir jest önce yayılır, anlamı sonra ona giydirilir. Bugün beyaz gelinliği binlerce yıllık bir saflık simgesi gibi görürüz, oysa çoğu tarafı yakın geçmişte biçimlenmiş bir kültürel alışkanlıktır.
Beyaz gelinliğin Kraliçe Victoria'nın 1840'taki düğününden sonra yaygınlaştığı iyi belgelenmiş bir tarihtir. Beyaz elbise elbette daha önce de kimi zaman giyilmişti, Victoria bunu icat etmedi ama modayı belirleyici biçimde popülerleştirdi. Saflık anlamının bu yayılmayı büyük ölçüde izlediği kabul görür, biz burada âdetin kronolojisini bu çerçevede aktarıyoruz.