İnsanın Onuru Üzerine Söylev (Oratio de hominis dignitate), Pico della Mirandola

Rönesans hümanizminin bildirgesi sayılan bu söylevde Pico, insanı evrende sabit bir yeri ve biçimi olmayan tek varlık olarak tanımlar. İnsan, özgür seçimiyle kendini bir bitki kadar aşağıya çekebilir yahut bir melek kadar yükseğe çıkarabilir. İşte bu kendini biçimlendirme gücü, ona bukalemun ve Proteus simgelerini kazandırır.

Türkçe Metin

Bizim şu bukalemunumuza kim hayran kalmaz? Yahut kim başka herhangi bir şeye ondan daha çok hayran olabilir? Atinalı Asklepios, insanın gizemlerde Proteus ile simgelendiğini boşuna söylememiştir, çünkü onun değişken bir doğası ve kendini dönüştürme gücü vardır. Zira bitkiyi bitki yapan kabuğu değil, akıldan ve duyudan yoksun tabiatıdır; yük hayvanını hayvan yapan derisi değil, kaba ve şehvete düşkün ruhudur; gökleri gök yapan küresel bedeni değil, doğru akıldır; meleği melek yapan bedenden ayrılması değil, tinsel zekâsıdır.

Madem biz, dilediğimiz her ne olmak istersek o olabileceğimiz bir koşulla dünyaya geliyoruz, en büyük özeni göstermeliyiz ki, hakkımızda şöyle denmesin: onur mevkiindeyken, hayvanlara ve duygusuz yük beygirlerine benzediğimizin farkına varmadık. Bunun yerine, peygamber Asaf'ın sözünü hatırlayalım: Siz tanrılarsınız ve hepiniz Yüce Olanın çocuklarısınız. Öyle ki Baba'nın en cömert lütfunu, yani bize verdiği özgür seçimi kötüye kullanarak, o seçimi bir kurtuluş vesilesi kılmak yerine kendimize zararlı hale getirmeyelim.

Ruhlarımıza kutsal bir tutku girsin de, sıradanlıkla yetinmeyerek en yüce şeylere can atalım ve tüm gücümüzle onlara erişmeye çabalayalım.

Madem biz, dilediğimiz her ne olmak istersek o olabileceğimiz bir koşulla dünyaya geliyoruz.

Kaynak metin (İngilizce çeviri)

Who would not admire this chameleon of ours? Or who could altogether admire anything else more? Not without reason did Asclepius of Athens say that man was symbolized in the mysteries by Proteus, because of his shifting nature and his power to transform himself. For it is not the bark that makes the plant, but its mindless and unfeeling nature; nor is it the hide that makes the beast of burden, but a brute and sensual soul; nor is it the circular body that makes the heavens, but right reason; nor is it the separation from the body, but spiritual intelligence that makes the angel. Since we are born with this condition, that we may be whatever we want to be, we must take the greatest care that it not be said of us that, while we were in a position of honor, we did not realize we had become like brutes and senseless beasts of burden. Let us instead remember the saying of Asaph the prophet: Ye are gods, and all of you are children of the most High, lest by abusing the most indulgent generosity of the Father, the free choice He gave us, we make that choice harmful instead of a means of salvation. Let a certain sacred ambition invade our souls, so that, not content with mediocrity, we may pant after the highest things and strive with all our might to attain them.

Kaynak Künyesi

Eser: Oratio de hominis dignitate (Opuscula, Omnia Opera içinde)
Metin: Söylev bölümü, sayfa 228 (çeviri metni)
Atfedilen: Pico della Mirandola
Basım: Ioannis Pici Mirandulae Omnia Opera, Bologna, 1498 (Opuscula cum Vita)
Dijital kaynak: Source Library (Latinceden İngilizceye çeviri)
Türkçe çeviri: Şira Nur Uysal, Kutsala Dönüş

Kaynak metin ve çevirisi CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Source Library (sourcelibrary.org) atfıyla paylaşılmaktadır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla açıktır.

Bu Metin Neden Önemli

Giovanni Pico della Mirandola bu söylevi, Roma'da tartışmaya sunmayı tasarladığı dokuz yüz tezin açılış konuşması olarak 1486'da kaleme aldı. Metin, insanın onurunu doğuştan gelen sabit bir doğaya değil, kendi kendini özgürce yaratma yetisine dayandırır. Buradaki pasaj, insanın çokbiçimli, dönüştürücü tabiatını ve Baba'nın armağanı olan özgür iradeyi ele alan çekirdek bölümdür. Metin, Pico'nun 1498 tarihli Külliyat'ındaki Söylev bölümünün çevirisinden alınmıştır.

← Kadim Kaynaklar Kadim Bilgelik Sözlüğü →