Kadim Kaynaklar · Açık Kütüphane

Kaçan Atalanta

Atalanta Fugiens

Michael Maier
Atalanta Fugiens, 1617

Michael Maier'in 1617 tarihli Kaçan Atalanta eseri, doğanın kimyevi sırlarını göze ve akla hitap eden bakır oymalı emblemler, epigramlar ve müzikal füglerle birleştiren bir simya klasiğidir. Aşağıdaki pasaj, kitabın Birinci Söylevinden alınmıştır ve Hermes'in Zümrüt Levha'sındaki "Rüzgâr onu karnında taşıdı" ifadesini simyasal, fiziksel, aritmetik, müzikal, geometrik ve astronomik düzlemlerde açımlayarak felsefi Merkür kavramına ışık tutar.

Kaçan Atalanta
Atalanta Fugiens, oymalı frontispis, 1617. Kaynak, Source Library (e-rara)
Türkçe Metin

Her doğal sırrın en gayretli araştırmacısı olan Hermes, doğal işi Zümrüt Levha'sında özlü fakat çarpıcı bir biçimde tasvir eder ve diğer şeyler arasında şöyle der, Rüzgâr onu karnında taşıdı. Sanki şunu söylemek istiyordur, babası Güneş, anası Ay olan o varlık, aydınlığa çıkmadan önce, tıpkı bir kuşun uçarken hava tarafından taşınması gibi, rüzgârlı buharlarca taşınacaktır. Pıhtılaşmış buharlardan ya da rüzgârlardan, ki bunlar hareket hâlindeki havadan başka bir şey değildir, su meydana gelir ve bu su toprakla karıştığında bütün madenler ve metaller oluşur.

Peki rüzgâr tarafından taşınması gereken bu varlık kimdir diye sorulacak olursa, kimyevi olarak yanıtım şudur, o kükürttür ve civanın içinde taşınır. Fiziksel olarak, birazdan aydınlığa doğacak olan cenindir. Aritmetik olarak bir küpün kökü, müzikal olarak çift oktav, geometrik olarak akan bir çizginin başlangıcı olan noktadır. Astronomik olarak ise Satürn, Jüpiter ve Mars gezegenlerinin merkezidir. Bunlar farklı konular olsalar da, aralarında iyi karşılaştırıldıklarında rüzgârın cenini kolayca gösterilecektir.

Meseleyi daha açık ifade edeyim, her Merkür buharlardan oluşur, yani toprağı kendisiyle birlikte havai bir inceliğe yükselten sudan ve havayı sulu toprağa ya da topraksı suya dönmeye zorlayan topraktan. Unsurlar onun her yanında karışmış, ezilmiş ve belli bir yapışkan tabiata indirgenmiş olduğundan, birbirlerinden kolayca ayrılmazlar. Uçucu olanlar yukarıda kalır, sabit olanlarla aşağıda kalanlar ise sıradan Merkür'de kendini gösterir. Merkür'ün, diğer tanrıların habercisi, yorumcusu ve âdeta aracı hizmetkârı olarak, başına ve ayaklarına takılı kanatlarla koştuğunun söylenmesi de sebepsiz değildir. Zira o rüzgârlıdır ve tıpkı rüzgârın kendisi gibi havanın içinde uçar.

Rüzgâr onu karnında taşıdı.
Kaynak metin (İngilizce çeviri)
Hermes, the most diligent investigator of every natural secret, describes the natural work graphically, albeit succinctly, in his Emerald Tablet, where, among other things, he says: The wind carried him in its belly. As if he were saying: That one, whose father is the Sun, and whose mother is the Moon, will be carried by windy vapors before it is brought into the light, just as a bird is carried by the air while it flies. From the vapors or winds (which are nothing other than air in motion) that have been coagulated, water is made, and from this, when mixed with earth, all minerals and metals are formed. But it is asked: Who is this who must be carried by the wind? I answer, chemically, it is sulfur, which is carried in quicksilver. Physically, it is the fetus that must soon be born into the light. I say also arithmetically, it is the root of a cube; musically, it is a double octave; geometrically, it is the point which is the beginning of a flowing line; astronomically, it is the center of Saturn, Jupiter, and Mars, the planets. Although these are different subjects, if they are compared well among themselves, they will easily demonstrate the fetus of the wind. But I will state the matter more clearly thus: Every Mercury is composed of vapors, that is, of water raising earth with itself into an aerial rarity, and of earth forcing the air to return into watery earth or earthy water. Since the elements are in it throughout, mixed and crushed and reduced into a certain viscous nature, they do not easily depart from each other, but either the volatile follow above, or they remain below with the fixed, the first of which appears in common Mercury. Nor is it without cause that Mercury, the messenger, interpreter, and as it were the intermediate minister of the other gods, is said and held to be running, with wings adapted to his head and feet. For he is windy and flies through the air, just as the wind itself.
Kaynak Künyesi
Eser
Atalanta Fugiens
Metin
Birinci Söylev, sayfa 23
Atfedilen
Michael Maier
Basım
1617
Dijital kaynak
Source Library (Latinceden İngilizceye çeviri)
Türkçe çeviri
Şira Nur Uysal, Kutsala Dönüş

Kaynak metin ve çevirisi CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Source Library (sourcelibrary.org) atfıyla paylaşılmaktadır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla açıktır.

Bu Metin Neden Önemli

Bu metin, simyanın merkezî sembollerinden olan felsefi Merkür'ü ve maddenin buharlardan doğuşu fikrini, klasik mitoloji ve Hermetik gelenekle iç içe geçirerek sunar. Doğanın gizli işleyişini birçok bilgi dalıyla eşleştiren okuma biçimi, erken modern dönem düşüncesinin bütüncül dünya görüşünü örnekler.

← Kadim Kaynaklar Kadim Bilgelik Sözlüğü →