Michael Maier'in 1617 tarihli Kaçan Atalanta eseri, doğanın kimyevi sırlarını göze ve akla hitap eden bakır oymalı emblemler, epigramlar ve müzikal füglerle birleştiren bir simya klasiğidir. Aşağıdaki pasaj, kitabın Birinci Söylevinden alınmıştır ve Hermes'in Zümrüt Levha'sındaki "Rüzgâr onu karnında taşıdı" ifadesini simyasal, fiziksel, aritmetik, müzikal, geometrik ve astronomik düzlemlerde açımlayarak felsefi Merkür kavramına ışık tutar.
Her doğal sırrın en gayretli araştırmacısı olan Hermes, doğal işi Zümrüt Levha'sında özlü fakat çarpıcı bir biçimde tasvir eder ve diğer şeyler arasında şöyle der, Rüzgâr onu karnında taşıdı. Sanki şunu söylemek istiyordur, babası Güneş, anası Ay olan o varlık, aydınlığa çıkmadan önce, tıpkı bir kuşun uçarken hava tarafından taşınması gibi, rüzgârlı buharlarca taşınacaktır. Pıhtılaşmış buharlardan ya da rüzgârlardan, ki bunlar hareket hâlindeki havadan başka bir şey değildir, su meydana gelir ve bu su toprakla karıştığında bütün madenler ve metaller oluşur.
Peki rüzgâr tarafından taşınması gereken bu varlık kimdir diye sorulacak olursa, kimyevi olarak yanıtım şudur, o kükürttür ve civanın içinde taşınır. Fiziksel olarak, birazdan aydınlığa doğacak olan cenindir. Aritmetik olarak bir küpün kökü, müzikal olarak çift oktav, geometrik olarak akan bir çizginin başlangıcı olan noktadır. Astronomik olarak ise Satürn, Jüpiter ve Mars gezegenlerinin merkezidir. Bunlar farklı konular olsalar da, aralarında iyi karşılaştırıldıklarında rüzgârın cenini kolayca gösterilecektir.
Meseleyi daha açık ifade edeyim, her Merkür buharlardan oluşur, yani toprağı kendisiyle birlikte havai bir inceliğe yükselten sudan ve havayı sulu toprağa ya da topraksı suya dönmeye zorlayan topraktan. Unsurlar onun her yanında karışmış, ezilmiş ve belli bir yapışkan tabiata indirgenmiş olduğundan, birbirlerinden kolayca ayrılmazlar. Uçucu olanlar yukarıda kalır, sabit olanlarla aşağıda kalanlar ise sıradan Merkür'de kendini gösterir. Merkür'ün, diğer tanrıların habercisi, yorumcusu ve âdeta aracı hizmetkârı olarak, başına ve ayaklarına takılı kanatlarla koştuğunun söylenmesi de sebepsiz değildir. Zira o rüzgârlıdır ve tıpkı rüzgârın kendisi gibi havanın içinde uçar.
Kaynak metin (İngilizce çeviri)
- Eser
- Atalanta Fugiens
- Metin
- Birinci Söylev, sayfa 23
- Atfedilen
- Michael Maier
- Basım
- 1617
- Dijital kaynak
- Source Library (Latinceden İngilizceye çeviri)
- Türkçe çeviri
- Şira Nur Uysal, Kutsala Dönüş
Kaynak metin ve çevirisi CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Source Library (sourcelibrary.org) atfıyla paylaşılmaktadır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla açıktır.
Bu Metin Neden Önemli
Bu metin, simyanın merkezî sembollerinden olan felsefi Merkür'ü ve maddenin buharlardan doğuşu fikrini, klasik mitoloji ve Hermetik gelenekle iç içe geçirerek sunar. Doğanın gizli işleyişini birçok bilgi dalıyla eşleştiren okuma biçimi, erken modern dönem düşüncesinin bütüncül dünya görüşünü örnekler.