Dünyanın Harmonisi (Harmonices Mundi), Johannes Kepler

Kepler, Dünyanın Harmonisi adlı yapıtının beşinci kitabında gezegenlerin Güneş çevresindeki hareket hızlarını müzikal aralıklarla eşleştirir ve böylece kadim küreler müziği fikrini kesin ölçümlere dayanan bir kozmik armoniye dönüştürür. Aşağıdaki pasaj, göklerde iki ayrı biçimde beliren tek bir müzikal skalayı ve insanın müzik düzenini kurarken aslında Yaratıcı'nın göksel tasarımını taklit ettiği yönündeki ünlü savı ortaya koyar.

Türkçe Metin

Şu halde göklerde bir müzik skalası, yani tek bir oktavlık bir sistem vardır. Bu sistem iki ayrı yolla ve iki tür ezgi aracılığıyla ifade edilir ve müzikte doğal ezginin geçtiği bütün konumları kapsar. Aradaki tek fark şudur: Bizim armonik bölümlemelerimizde her iki yol da bir ve aynı başlangıç noktasından, G'den birlikte başlar. Oysa burada, gezegenlerin hareketlerinde, daha önce doğal olan şey, artık yumuşak türde G konumuna gelir.

Nitekim müzikte 2160'ın 1800'e olan oranı 6'nın 5'e oranı olduğu gibi, göğün ifade ettiği o sistemde de 1728'in 1440'a oranı yine 6'nın 5'e oranıdır. Aynı durum diğer değerlerin çoğu için de geçerlidir.

Öyleyse artık, müzik sistemindeki ya da skaladaki seslerin veya basamakların o en mükemmel düzeninin insanlar tarafından kurulmuş olmasına şaşırmayacaksınız. Çünkü görüyorsunuz ki insanlar bu konuda, göksel hareketlerin düzenlenişinin bir tür dramını sahneleyerek, Yaratıcı Tanrı'nın taklitçileri olarak davranmaktan başka bir şey yapmıyorlar.

Yine de göklerdeki çifte müzik skalasını anlayabileceğimiz başka bir yol daha kalıyor. Bu görüşe göre sistem aynı kalır, ancak akort iki katlı olarak düşünülür: Biri Venüs'ün günöte hareketine, diğeri onun günberi hareketine göre kurulur. Bunun nedeni, bu gezegenin hareketlerindeki çeşitliliğin çok küçük bir miktarda olması ve en küçük uyum olan bir Diesis büyüklüğü içinde kalmasıdır.

İnsanlar bu konuda, göksel hareketlerin düzenlenişinin bir tür dramını sahneleyerek, Yaratıcı Tanrı'nın taklitçileri olarak davranmaktan başka bir şey yapmıyorlar.

Kaynak metin (İngilizce çeviri)

There is, therefore, in the heavens a musical scale, or a system of one octave, expressed in two ways and through two types of song, containing all the positions through which natural song is conveyed in music. The only difference is this: in our harmonic sections both paths begin together from one and the same starting point, G. Here, however, in the motions of the planets, what was previously a natural now becomes G in the soft genre. For just as in music 2160 relates to 1800, which is a ratio of 6 to 5, so in that system which the heaven expresses, 1728 relates to 1440, likewise a ratio of 6 to 5. The same holds for most of the other values. Now, therefore, you will no longer wonder that the most excellent order of sounds or steps in the musical system or scale was established by men. For you see that in this matter they are doing nothing other than acting as the apes of God the Creator, playing out a kind of drama of the arrangement of the celestial motions. But there still remains another way in which we may understand the double musical scale in the heavens. In this view, the system remains the same, but the tuning is conceived as twofold: one set to the aphelion motion of Venus, the other set to its perihelion. This is because the variety of this planet's motions is of a very small amount, staying within the magnitude of a Diesis, the smallest concord.

Kaynak Künyesi

Eser: Harmonices Mundi (Dünyanın Harmonisi)
Metin: Beşinci Kitap, Bölüm V, sayfa 288
Atfedilen: Johannes Kepler
Basım: 1619
Dijital kaynak: Source Library (Latinceden İngilizceye çeviri)
Türkçe çeviri: Şira Nur Uysal, Kutsala Dönüş

Kaynak metin ve çevirisi CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Source Library (sourcelibrary.org) atfıyla paylaşılmaktadır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla açıktır.

Bu Metin Neden Önemli

Bu pasaj, gezegen hareketlerinin müzikal oranlarla örtüşmesini betimleyerek küreler müziği geleneğini matematiksel bir temele oturtur. Kepler'in insanı "Yaratıcı'nın taklitçisi" olarak niteleyen ifadesi, müzik teorisini ilahi bir arketipin yansıması sayan kozmolojik görüşün en çarpıcı özetidir.

← Kadim Kaynaklar Kadim Bilgelik Sözlüğü →