Mısırlıların Gizemleri Üzerine (De Mysteriis Aegyptiorum), Iamblichus

Geç Antik Çağın Neoplatonik filozofu Iamblichus, bu eserinde tanrıların yalnızca akılla değil, kutsal bir birleşme yoluyla, yani teurji aracılığıyla bilinebileceğini savunur. Aşağıdaki pasaj, ilahi olanın her yerde bulunuşunu ve tıpkı güneş ışığının kendini bölmeden her yeri aydınlatması gibi tanrıların da bütün dünyaya nüfuz edişini anlatır. Iamblichus için ayin ve kurban, tam da bu ilahi mevcudiyet sayesinde tanrılarla insanlar arasında gerçek bir ortaklık kurar.

Türkçe Metin

Cisimsiz bir öz, kendisiyle hiçbir ortak yanı bulunmayan fiziksel niteliklerle ayırt edilemez. İlahi ilkeler, eserlerine yalnızca kendi özlerini değil, bütün ayrımlarını ve biçimsel düzenlerini de bağışlar. Cisimlere mekânsal olmayan bir tarzda hazır bulunan bir öz, fiziksel konumlarla tanımlanamaz, kendi öznelerinin belirli sınırlarıyla kuşatılmayan bir öz de dünyanın çeşitli parçalarınca kesinlikle içerilemez. Cisimsiz doğa, hiçbir engel tanımadan, dilediği her yerde anında mevcuttur.

İlahi ve cisimsiz olan her şey her yerdedir. Tanrısallık daha da sınırsızdır, çünkü o "oluş" içine girmez ve değişime uğramaz, bu yüzden hiçbir yerde herhangi bir sınırla kısıtlanmaz. Aynı biçimde, bizim âlemimizdeki şeyler de tek bir yaratıcı güç ve Biçimlere katılım her şeye yayılmadıkça yapılamaz ve biçimlendirilemez. Son olarak, ilahi varlıklar her yerde bulunmadıkça kurbanın gücü yok olur, çünkü kurban, tanrıların insanlarla belli bir birlikteliğinden ibarettir.

Tanrılar her şeyi içerirler, çünkü kendileri hiçbir yerde içerilmezler. Yeryüzüne ait şeyler ilahi varlıkların armağanıyla yaratılıp var olduğundan, ne zaman ilahi olana daha hazır kılınırlarsa, bu şeylerin kendi tikel doğalarından bile önce burada var olan tanrıları o an paylarına düşer olarak alırlar. Denir ki bazı tanrılar havanın, bazıları ise suyun tanrılarıdır, ama bu, yalnızca o yerlerde bulundukları için değil, en güçlü biçimde orada hüküm sürdükleri içindir. Zira her yıldızın ruhu bile her yerdedir, gerçi o yıldızda daha özgül biçimde etki eder. Heykellerde bile belli bir ilahi aydınlanma alınır.

Tanrıların kendilerine dünyanın çeşitli parçalarını, örneğin şehirleri, tapınakları ya da heykelleri özgülediği söylendiğinde, şunu anlayın: onların özü ve gücü, kendi içlerinde her yerde serpilip dururken, şu ya da bu yeri en güçlü biçimde aydınlatır. Ve tıpkı ışığın kendi içinde kalarak, hiçbir karışma ya da kendini bölme olmaksızın her yerde çeşitli şeyleri aydınlatması gibi, tanrılar için de durum böyledir.

Kurban, tanrıların insanlarla belli bir birlikteliğinden ibarettir.

Kaynak metin (İngilizce çeviri)

An incorporeal essence cannot be distinguished by physical qualities, with which it has nothing in common. Divine principles grant to their works not only their essence, but their entire distinction and formal order. An essence that is present to bodies non-locally is not defined by physical locations; and that which is not confined by the specific boundaries of its subjects is certainly not contained by the various parts of the world. Incorporeal nature is present instantly wherever it wishes, with nothing anywhere to hinder it. Everything divine and incorporeal is everywhere. Divinity is even more unrestricted; because it does not "become" or undergo change, it is constrained by no limit anywhere. Likewise, the things in our realm cannot be made or formed unless a single creative power and a participation in the Forms is spread through all things. Finally, unless divine beings are everywhere, the power of sacrifice is destroyed—for sacrifice consists in a certain communion of the gods with humans. They contain all things because they themselves are contained nowhere. Since earthly things have been created and exist by the gift of divine beings, whenever they are rendered more ready for the divine, they are suddenly allotted gods who existed here even before the specific natures of the earthly things themselves. It is also said that some gods are of the air, while others are of the water, not because they are only in those places, but because they rule most powerfully there. For even the soul of any star is everywhere, although it acts more specifically in that star. Even in statues, a certain divine illumination is received. When the gods are said to specifically allot to themselves various parts of the world—such as cities, temples, or statues—understand that their essence and power, while flourishing everywhere within themselves, illuminate this or that place most powerfully. And just as light, remaining in itself, illuminates diverse things everywhere without any mixing or division of itself, so it is with the gods.

Kaynak Künyesi

Eser: Iamblichus, De Mysteriis Aegyptiorum, Chaldaeorum, Assyriorum (Lyon: Jean de Tournes, 1607), Marsilio Ficino çevirisi
Metin: Sayfa 23-24 (Kitap I, ilahi olanın her yerde bulunuşu üzerine)
Atfedilen: Iamblichus
Basım: Lyon: Jean de Tournes, 1607
Dijital kaynak: Source Library (Latinceden İngilizceye çeviri)
Türkçe çeviri: Şira Nur Uysal, Kutsala Dönüş

Kaynak metin ve çevirisi CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Source Library (sourcelibrary.org) atfıyla paylaşılmaktadır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla açıktır.

Bu Metin Neden Önemli

Iamblichus (yaklaşık MS 245-325), Suriye kökenli Neoplatonik filozoftu ve teurjinin, yani ruhu tanrılarla birleştiren kutsal ayinin en önemli savunucusuydu. Bu metin, öğretmeni Porphyrios'un kuşkularına verilmiş bir yanıt olarak, tanrıların dünyaya nasıl mevcut olduğunu ve ayinin neden gerçek bir kutsal etki taşıdığını açıklar. Buradaki Latince çeviri, Rönesans'ın büyük Platoncusu Marsilio Ficino'ya aittir ve 1607 Lyon baskısından alınmıştır.

← Kadim Kaynaklar Kadim Bilgelik Sözlüğü →